ଓଡ଼ିଆ କହିବା ସାଙ୍ଗମାନେ ଆସ, ବସ


                         -ମନୋରଞ୍ଜନ ଚୌଧୁରୀ (କଟକ)
[ମନୋରଞ୍ଜନ ଚୌଧୁରୀ ଜଣେ ଆଶୁ କବି । ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଦ୍ଵିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ପେଷାରେ ସେ ଜଣେ ସାଇକେଲ ଦୋକାନୀ । ତୁଣ୍ଡେ ତୁଣ୍ଡେ ସେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା କବିତାଗୁଡ଼ିକୁ କିଛି ଉତ୍ସାହୀ ଯୁବକ ଟିପିଦେଇ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଦିଅନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନଧର୍ମୀ ଓ ପ୍ରେମ କବିତା । ଫଳରେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଜରିଆରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ନିକଟରେ ସେ ସୁପରିଚିତ । ତାଙ୍କର ଏହି କବିତାଟି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସାଂପ୍ରତିକ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ । ]

ଓଡ଼ିଶା ଆମ ଦେଶ
ନିଶକୁ ମୋଡ଼ି, ଓଡ଼ିଆ କହିବା
ସାଙ୍ଗମାନେ ଆସ ବସ ।

ଓଡ଼ିଆ ମାଟିରେ ଜନ୍ମ ମୋହର,
ପ୍ରିୟ ମୋ ପଖାଳ କଂସା ।
ଯାହା ମୁଁ କହିବି ସତ ମୁଁ କହିବି,
ଦରକାର ହେଲେ ଇଂଲିଶ କହିବି;
ସବୁବେଳେ କିନ୍ତୁ ଇଂଲିଶ କହି
ହେବିନି ମୁଁ ଲୋକହସା ।

ଓଡ଼ିଶା ମୋହର ଗର୍ବ ଗୌରବ,
ଓଡ଼ିଆ ମୋହର ଭାଷା ।
ମୋ ମା ବାପଙ୍କର ଭାଷା ॥

ମା ଡାକେ ଯଉ ମଜା ଅଛି ମମି ଡାକରେ ନାହିଁ ।
ବାପା ଡାକେ ଯଉ ମଜା ଅଛି ଡାଡି ଡାକରେ ନାହିଁ ।
ମୁଁ କହିବି ମୋହରି ଭାଷା ,
ମୋ ମା ବାପଙ୍କର ଭାଷା ।


ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ଭାଷା ଜାତୀୟତା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତୁ : ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ରବିବାସରୀୟ ପାଠଚକ୍ର

(ସୂତ୍ର : ଆମ ଭାଷା ଆମ ଅଧିକାର)

ଗତ ରବିବାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ସପ୍ତାହନ୍ତ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ପାଠଚକ୍ରରେ ଭାଇ ମହେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ , ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ମାହାଳି, ସରୋଜ କୁମାର ମହାନ୍ତି, ଶ୍ୟାମଘନ ମହାରଣା ଓ ରଞ୍ଜନ କୁମାର ସାହୁ ସ୍ଵରଚିତ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆଭାଷା ମାଆର ମହତ୍ଵ ଅଙ୍କନ କରିଥିବା ବେଳେ, ଭାଇ ସରୋଜ କୁମାର ମହାନ୍ତି ଭିତ୍ତିବକ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଓଡ଼ିଶାର ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ଉଦାସୀନତା ପରିହାର କରି ଭାଷା ଜାତୀୟତାର ବହ୍ନି ପ୍ରଜ୍ଜ୍ଵଳିତ କରିବାକୁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଇଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ,

ମୁଁ କିଏ? କ’ଣ ମୋ’ର ପରିଚୟ?? ଯଦି କେହି ନିଜକୁ ସର୍ବ-ଭାରତୀୟ ତଥା ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରେ, ତେବେ ଉତ୍ତର କଣ ଆସିବ? ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜକୁ ଓଡ଼ିଆ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେବି । ମୋର ପରିଚୟ ହେବ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ନେଇ। ମୋର ପରିଚୟ ହେବ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରଚଳିତ(କଥିତ ଓ ଲିଖିତ) ଭୂଖଣ୍ଡ ଅନୁସାରେ । ଏହାର ଅର୍ଥ ମୋର ପରିଚୟ , ମୋ’ଭାଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏଠି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ମୋ’ ଜନ୍ମ କଲା ମା’/ ବୋଉ ଭଳି । କାରଣ, ସେହି ଭାଷାର ହାତଧରି ମୁଁ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି । ତାରି ସହାୟତାରେ ମୋ’ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷାର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିଥିଲା । ମୁଁ ଛୋଟରୁ ବଡ଼ ହେଲି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କଲି ।
                ଅଥଚ ମୋ’ ପିଲାଙ୍କୁ ସେହି ଭାଷାର ମହତ୍ତ୍ୱଠାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ,କେବଳ ବିଦେଶୀ ଭାଷାର ମୋହରେ ଲୋଭଗ୍ରସ୍ତ କଲି । ପରିଶେଷରେ ମୋ’ ମାତୃଭାଷାକୁ ବୃଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ଛାଡି ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇଗଲି ।
                ଏଭଳି ସମସ୍ୟା ଆଜିକାଲି ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଧିରେ ଧିରେ ତଳ ସ୍ତରକୁ ମାଡ଼ିଲାଣି । ଏହାର କାରଣ ଅଳ୍ପ ବହୁତେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା । କିନ୍ତୁ ସଚେତନ ହେବାକୁ ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁ ।ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟିକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥପରତା, କୌଣସି ଗୁଣରେ କମ ନୁହେଁ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ଲିପି ଓ ଶବ୍ଦକୁ ନେଇ ସାହିତ୍ୟ । ସାହିତ୍ୟ ସାଧନାରୁ, ସାହିତ୍ୟିକର ନିଜସ୍ୱ ପରିଚୟ । କିନ୍ତୁ, ବିଡମ୍ବନାର ବିଷୟ ଏହା ଯେ, ସେମାନେ(ଅଳ୍ପ କିଛିଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ) ନିଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ସମ୍ମାନ,ପୁରସ୍କାର, ଧନରାଶିର ଲାଳସାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ । ସାହିତ୍ୟକୁ ଏକଚାଟିଆ ଭାବେ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସାହିତ୍ୟରେ ନବ ପ୍ରତିଭାମାନଙ୍କର ଉନ୍ମେଷ ହେଲେ ବି, କ୍ରମବିକାଶ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ । ଆମ ସାହିତ୍ୟିକମାନେ, ସାହିତ୍ୟକୁ କେଵଳ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଅଧ୍ୟାପନା, ଗବେଷଣା ଭିତରେ ସୀମିତ ରଖିଲେ ।
               କବିତା,ଗଳ୍ପ,ପ୍ରବନ୍ଧ,ଉପନ୍ୟାସ, ଆତ୍ମ-ଜୀବନୀ,ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ଅନୁବାଦଗୁଡିକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଭିତରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ରହିଲେ । ବସ୍ତୁ-ବିଜ୍ଞାନ, ଅର୍ଥନୀତି, ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ,ନୃତତ୍ତ୍ୱ,ତର୍କ ଶାସ୍ତ୍ର,ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଦର୍ଶନ,ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା,ଭେଷଜ ବିଜ୍ଞାନ/ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବଳିତ ଲେଖା ଓ ଲେଖକଙ୍କୁ ଆମ ସାହିତ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲାନାହିଁ । ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜର କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଯାତ୍ରା-ଜଗତର ଲେଖକ,ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତର ଲେଖକ, ମଂଚ-ନାଟକର ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାରଣ କରି ରଖାଗଲା । ଲୋକ-କଳା, ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି, ଲୋକନାଟ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଚିତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଅଲଗା କରି ରଖାଗଲା । ବିଜ୍ଞାନ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଧାରଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ଆମ ଭାଷାରେ ଥିଲେ ବି, ଆମ ସାହିତ୍ୟିକମାନଙ୍କ ଅଦୂରଦର୍ଶିତା ଓ ଅହଂକାର ଯୋଗୁ, ତାହା ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ । ମାତୃଭାଷା ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ବିକାଶରେ ତାର ଭୂମିକା ଉପରେ ଗବେଷଣା ଓ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି ଭଳି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେଲାନାହିଁ । ଆମ ପତ୍ରି-ପତ୍ରିକା ଓ ସମ୍ପାଦକ( ଅଳ୍ପ କେତେଜଣଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ) ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଠିକ ରୂପେ କଲେନାହିଁ । ସରକାରୀ କଳ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ସୁଚାରୁରୂପେ ନିର୍ବାହ କଲାନାହିଁ । କେବଳ ଭାଷା ଆଇନକୁ ପ୍ରଣୟନ କରିଦେଇ, ଚୁପଚାପ ବସି ରହିଲେ। ନୀତି, ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିନିୟମକୁ କୋହଳ କରିଦେବା ହେତୁ;ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବହାର ଫଳପ୍ରଦ ହେଲାନାହିଁ ।
                ଥରେ ଭାବନ୍ତୁ ତ, ଯେଉଁ ଭାଷା ଆମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷ ଓ ଜ୍ଞାନ ମଣ୍ଡଳ ଦେଲା, ସେହି ଭାଷାକୁ ଆମେ କଣ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ? ନିଜ ଦୋଷ ଓ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ତାକୁ ବନ୍ଦୀ କରି ଦେଇନେ ତ? କିଏ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କରି ,ସମୃଦ୍ଧ କରିବ? ମୋର ଅନୁରୋଧ, ଆମେ ନିଜେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା । ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜନ-ଜୀବନରେ ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର କରି; ଆମ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟକୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା । ଆମ ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ଉଦାସୀନତା ପରିହାର କରି ଓଡ଼ିଶାରେ କିପରି ଭାଷା ଜାତୀୟତାର ପ୍ଲାବନ ଖେଳିବ ସେଥିପାଇଁ ତତ୍ପରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ ।

               ପାଠଚକ୍ର ଆରମ୍ଭରେ ରଞ୍ଜନ କୁମାର ସାହୁ ଭାଷା ବନ୍ଦନା ଗାଁ କରିଥିଲେ । ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ‘ମହାନ ଆମ ମାତୃଭାଷା ସଂଘ’ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ରାଜେଶ ଶତପଥୀ ଓ ଭାଷା ଆଂଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ ।

ଓଡ଼ିଆଭାଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରା ହେଉଛି, ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ : ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ମହାନ୍ତି

ଓଡ଼ିଶା ଦାପ୍ତରିକ ଭାଷା ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉନଥିବା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ତାର ବ୍ୟବହାରିକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତା ହରାଇ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି; ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ ।

ଆଜି ସକାଳ ୧୦ ବେଳେ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ଡିଜିଟାଲ କଳା ପତାକା ଅଭିଯାନ ମଞ୍ଚ – ଭାଷା ମାଆ ପାଇଁ ପଦେ – ପୃଷ୍ଠାରୁ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧା ପ୍ରସାରିତ ଭାଷଣରେ ଏହା କହିଛନ୍ତି ସ୍ଵନାମଧାନ୍ୟ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଓ ଚିନ୍ତକ ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ମହାନ୍ତି ।

ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଉପଯୋଗ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଲିପି ସଂସ୍କାର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରଶାସନିକ ଶବ୍ଦକୋଷ ସୃଷ୍ଟି ଆଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଦାପ୍ତରିକ  ବ୍ୟବହାର ବାଧା ପାଇ ଆସିଥିବା ବେଳେ କମ୍ପୁଟର ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ତତ୍ତୁଲ୍ୟ ବାଧା ଆମ ଭାଷାର ପ୍ରାଥମିକତା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ବସିଛି ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ ଓ ଏହି ଦୃଶ୍ୟପଟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଐକ୍ୟବଦ୍ଧ ଉଦ୍ୟମ ପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଇଛନ୍ତି  । 

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା ଆନ୍ଦୋଳନ :ପ୍ରଫେସର ହରିହର କାନୁନଗୋ

ଭାଷା ଅସ୍ମିତାର କଥା କହିବାକୁଯାଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରାକ୍ତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ଜଗନ୍ନାଥତତ୍ତ୍ଵର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗବେଷକ ପ୍ରଫେସର ହରିହର କାନୁନଗୋ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଝାସ ଦେଇ ସବୁ ଓଡ଼ିଆ ନିଜ ଭାଷା ମା ସହ ତାର ଭୟଙ୍କର ବିପତ୍ତି କାଳରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ କହିଛନ୍ତି ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଆନ୍ଦୋଳନ, ଯାହା ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି ଆଂଦୋଳନ ପରେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନ୍ଦୋଳନ ।

ଭାଷା ଆଂଦୋଳନର ସାପ୍ତାହିକ ବୌଦ୍ଧିକ ଅଭିଯାନରେ ଯୋଗ ଦେଇ , ଅଗଷ୍ଟ ୯ ତାରିଖରେ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ‘ଭାଷା ମା ପାଇଁ ପଦେ’ ପୃଷ୍ଠାରୁ ସିଧାପ୍ରସାରିତ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିକ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ଇତିହାସର ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଗୌରବୋଜ୍ଜ୍ଵଳ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକବର୍ଷୀ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ।

ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିଫଳତା ହେତୁ ଦୁଇଭାଗ ହୋଇଯାଇଥିବା ସିଧାପ୍ରସାରିତ ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ନିଛିଦ୍ର ଭାବେ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି । ଏହା ନିମ୍ନରେ ସ୍ଥାନିତ ହେଲା :

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଲନ ଦୃଢ଼ ହେଲେ ଓଡ଼ିଶା ଚାଲିବ ଓଡ଼ିଆରେ : ପ୍ରଫେସର ଅରବିନ୍ଦ ଦାସ

(ସୂତ୍ର – ଭାଷା ମା ପାଇଁ ପଦେ)

ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କାରବାର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଓ ସେଥିପାଇଁ ଓଡ଼ିଆରେ କାମ ନକରିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ ପାଇଁ ଭାଷା ଆଂଦୋଳନର ଦାବି ଯଥାର୍ଥ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଫେସର ଅରବିନ୍ଦ ଦାସ ।

କରୋନା ପରିଚାଳନାରେ ସରକାରଙ୍କ ଏକାଗ୍ରତାରେ କୌଣସି ଆଞ୍ଚ ନ ଆଣିବା ପାଇଁ ଭାଷା ଆଂଦୋଳନର କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ କାୟିକତଃ ସ୍ଥଗିତ ରଖି ଆଂଦୋଳନର ନେତୃତ୍ଵ ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ତରରେ ଅଭିଯାନ ଅତୁଟ ରଖିଛନ୍ତି ।

ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ମଞ୍ଚରେ ଭାଷା ମା ପାଇଁ ପଦେ ନାମରେ ଏଥିପାଇଁ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପୃଷ୍ଠା ଖୋଲାଯାଇଛି , ଯେଉଁଠି ପ୍ରତି ସୋମବାର ସକଳ ୧୦ଟାରେ ଜଣେ ଜଣେ ବିଜ୍ଞ ଓଡ଼ିଆ ଆଂଦୋଳନର ଅଭିଳାଷ ପ୍ରତି ସମର୍ଥନ ଜ୍ଞାପନ କରୁଛନ୍ତି । ତାହା ସିଧା ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି । ଗତ ସୋମବାରର ବକ୍ତା ଥିଲେ ପ୍ରଫେସର ଦାସ ।