ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ରାଜ୍ୟ, ଏକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ: ପ୍ରଫେସର ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ

(ସୂତ୍ର ଆମ ଭାଷା ଆମ ଅଧିକାର)
“ଭାଷା ଯେକୌଣସି ଜାତିର ପରିଚୟ କେବଳ ନୁହେଁ , ତା’ର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ । ଅନୁରୂପ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ପରିଚୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ଅଫୁରନ୍ତ ଉତ୍ସ ।” ଏହାର ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବା ପାଇଁ “ଆସନ୍ତୁ, କଳାପତାକାକୁ ମୁଣ୍ଡାଇ ଚାଲିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ” ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଆଭାଷାସାହିତ୍ୟର ସୁଖ୍ୟାତ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ ।

ଇଂରାଜୀ ରାଜୁତିରୁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ପରିଚୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ କରୋନା କାଳରେ ତାର କଳାପତାକା ଅଭିଯାନକୁ ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ପରିଣତ କରିଛି ଓ ପ୍ରତି ସୋମବାର ଜଣେ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ତାଙ୍କର ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖୁଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆଂଦୋଳନର ଫେସବୁକ ମଞ୍ଚ ଭାଷା ମା ପାଇଁ ପଦେ ପୃଷ୍ଠାରୁ ସିଧା ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଉଛି ।

ଏହିକ୍ରମରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୧ ସୋମବାର ପ୍ରଫେସର ଦାସ କହିଛନ୍ତି, “ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରେ ପଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ଜୀବନକ୍ଷମ କରାଇବାର ଏକମାତ୍ର ବାଟ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଅବିଳମ୍ବେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଭସ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେବା ।”

ଫେସବୁକର ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳାନ ମଞ୍ଚରୁ ସିଧା ପ୍ରସାରିତ ଭାଷଣଟିକୁ ବିଶ୍ଵବାସୀ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି । ନିମ୍ନରେ ତାହା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା – 

 

 

 

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ରବିବାସରୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚା : ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ହ୍ରାସର କାରଣ ଓ ନିରାକରଣ

ସୂତ୍ର : ଆମ ଭାଷା ଆମ ଅଧିକାର 

ଗତ ରବିବାର(୨୦/୦୯/୨୦୨୦)ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ରବିବାସରୀୟ ଭର୍ଚୁଆଲ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଆଲୋଚନାଚକ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ଭାଷାପ୍ରେମୀମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଶ୍ରୀ ରଂଜନ କୁମାର ସାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଷା ବନ୍ଦନାରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ଥିଲା-” ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ହ୍ରାସର କାରଣ ଓ ନିରାକରଣ”। ଏହା ଉପରେ ଉପସ୍ଥିତ ଭାଷାପ୍ରେମୀ ନିଜ ନିଜ ମତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମତର ସଂକ୍ଷିପ୍ତସାର :
* ସୁଦୂର କୋଲକତାରେ ଶିକ୍ଷକତା କରୁଥିବା ସନାତନ ମହାକୁଡ଼ଙ୍କ ମତରେ,” ଆମ ପଢିବା, ଲେଖିବା ଓ କଥାହେବାର ଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ହେବା ଉଚିତ”।
*ମହେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ମତରେ,” ପ୍ରଶାସନିକ ତତ୍ପରତା, ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାରିକ ଦିଗ ଉନ୍ନତ ହେବା ଉଚିତ”।
* ଶ୍ୟାମଘନ ମହାରଣାଙ୍କ ମତରେ,” ଆମକୁ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରୁ ଭାଷାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପଡିବ ।” 
* ବାପିନା ପାଲଟାସିଂହ ନିଜ ଛାତ୍ର ଜୀବନରେ ଅନୁଭୂତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କହିଥିଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଭବିଷ୍ୟତଆଶାରେ ଘରଗୁରୁଜନଙ୍କ ଚାପରେ ଇଂରାଜୀ ପଢିବାକୁ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଏବଂ ସହଜରେ ବୁଝିହେଉଥିବା ମାତୃଭାଷା ଓଡ଼ିଆରେ ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ- ଏହି ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ଭିତରେ ସେ କଟାଇଥିଲେ ତାଙ୍କ ପିଲାଦିନ । ବାପମାଆମାନେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ମାୟାରେ  ନପଡି ନିଜ ଆଦରର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ମୂଳରୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଇଲେ ଶୈଶବ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ସୁଦୃଢ ହେବ ଓ ଜାତିର ଭବିଷ୍ୟତ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ହେବ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । *ଦେବାଶିଷ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ବେହେରା ନିଜ ନିଜ ମତାମତରେ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କିପରି ହିନମନ୍ୟତାର ଶୀକାର ହେଉଛି କହିଥିଲେ।

*ପ୍ରମାଦପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ଵାରା ଭାଷା ଆଇନକୁ ଅକର୍ମଣ୍ୟ କରି ରଖା ହୋଇଥିବା ହେତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହର ଭାଷା ହୋଇନପାରି ଓଡିଆ ଭାଷା ତାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ହରାଇବାରେ ଲାଗିଛି ଓ ଯଦି ତୁରନ୍ତ ଭାଷା ଆଇନର ସାନି ସଂଶୋଧନ ଦ୍ଵାରା ତାକୁ ନିର୍ଭୁଲ କରାନଯାଏ ଓ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କରାନଯାଏ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆରେ କାମନକରିବା ଲୋକକୁ  କଠିନ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ବିଧିକୃତ କରାନଯାଏ, ତେବେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ମାତୃଭାଷାର ଯେଉଁ ସାମାନ୍ୟ କିଛି ଜୀବନ ବଞ୍ଚିଛି ତାହା ଲୋପ ପାଇଯିବ ବୋଲି ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ କହିଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ, ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ଭାଷାଜୀବୀ ହୋଇନରହି ଭାଷାମନସ୍କ ହୁଅନ୍ତୁ ଓ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାଣରେ ମାତୃଭାଷା ପାଇଁ ମମତା ଓ ଗର୍ବବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ ; ତେବେ ଯାଇ ଭାଷାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେବ ।  

*ଆଲୋଚନା ପରେ, ବାପିନା ପାଲଟାସିଂହ ଓ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ବେହେରା ନିଜ କବିତା ଆବୃତ୍ତି କରିଥିଲେ।
* ସରୋଜ ମହାନ୍ତି ଓ ସୁଶାନ୍ତ ମହାଳି ଅଲୋଚନାଚକ୍ରର ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ।
* ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ/ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରାଗଲା।
*କଳାପତାକା ଅଭିଯାନକୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ କରିବାକୁ, ଭବିଷ୍ୟତ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।
* ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଆଶା ମଞ୍ଜରୀ ଦାଶ, ଇତିଶ୍ରୀ ପତି, ପ୍ରତ୍ୟାଶା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଆଲୋଚନାକୁ ଅଧିକ ବଳିଷ୍ଠ କରିଥିଲା।
* ସମସ୍ତେ ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ରେ ଉପନୀତ ହେଲେ ଯେ, ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ ପଡିବ । ଭାଷା ମା’ ପାଇଁ ଥିବା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସୂଚାରୁ ରୂପେ ନିର୍ବାହ କରି, ତାର ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତିକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ କରିବାକୁ ପଡିବ ।
* ଏହି ସଂକଳ୍ପ ସହ ଅଲୋଚନାଚକ୍ରକୁ ସମାପ୍ତ କରାଗଲା ।

କୃଷି ଶବ୍ଦକୋଷ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ : ନଟବର ଖୁଣ୍ଟିଆ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ 

ଓଡ଼ିଶାର ଶତକଡ଼ା ୯୮ ଭାଗ ଚାଷୀ କେବଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବୁଝନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଆଧୁନିକ କୃଷି ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ନ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ଅର୍ଥନୀତିର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହେବନାହିଁ । ଏହି ଅସୁବିଧା ଦୂର ହେବା ପାଇଁ କୃଷକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ କୃଷି ଶବ୍ଦକୋଷ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି କୃଷି ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ଶ୍ରୀ ନଟବର  ଖୁଣ୍ଟିଆ ।

ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲେ ତହିଁରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା କୃଷିବିଦ୍ୟାର ଛାତ୍ରମାନେ ଓଡ଼ିଶାର କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ପହଞ୍ଚାଇବା ସହଜ ହେବ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଆରେ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବବିଧ ପରିଚାଳନା ଅଲଙ୍ଘ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାଲିଥିବା ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ (କଳା ପତାକା ଅଭିଯାନ) କରୋନା ପ୍ରେକ୍ଷାପଟରେ କାୟିକତଃ ସ୍ଥଗିତ ଥାଇ ତାର ବୌଦ୍ଧିକ ସଂସ୍କରଣ ଅବ୍ୟାହତ ଅଛି । ପ୍ରତିଦିନ ଇଣ୍ଟର୍ନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ଅଦ୍ୟତନ ସ୍ଥିତି ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରତି ସୋମବାର ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ବନାମଧନ୍ୟ ବିଦ୍ଵାନ ଏହାର ପରିଗୃହୀତ କୌଣସି ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖୁଛନ୍ତି । ଏହି କ୍ରମରେ “ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ” ବିଷୟରେ ଗତ ୧୪ ତାରିଖରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିଥିଲେ ଶ୍ରୀ ଖୁଣ୍ଟିଆ, ଯାହା ଆନ୍ଦୋଳନର ବୌଦ୍ଧିକ ମଞ୍ଚ – ଫେସବୁକର ‘ଭାଷା ମା ପାଇଁ ପଦେ’ ପୃଷ୍ଠାରୁ ସିଧା ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ଆମ ପାଠକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିମ୍ନରେ ତହିଁର ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ପରିବେଷଣ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା :

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ : ଇତିହାସ-ବର୍ତ୍ତମାନ-ଭବିଷ୍ୟତ

ରଞ୍ଜନ କୁମାର ସାହୁ 

ଆଜି ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ୧୬୦୭ ଦିନ । ଆଜି ପାଇଁ ଗତକାଲି ଇତିହାସ ଓ ଆସନ୍ତାକାଲି ଭବିଷ୍ୟତ। ତେଣୁ , ଆଜିର ବିଷୟ ହେଉଛି ଏହାର ଇତିହାସ-ବର୍ତ୍ତମାନ- ଭବିଷ୍ୟତ ।

ଭବିଷ୍ୟତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗର୍ଭରୁ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଇତିହାସ ଗର୍ଭରୁ ଜାତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଧାରା ସତତ ଚଳମାନ । ଧ୍ୟାନ ରଖିବେ , ଏହି ଧାରା ଜାତ ହୋଇଥାଏ କେବେ ଗତ ହୋଇନଥାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ ଜାତିର ଜୀବନରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟଧାରାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥାଏ । ଯାହା ଜାତ ହୋଇସାରିଛି ତାହା ଇତିହାସ, ଯାହା ଜାତ ହେଉଛି ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଯାହା ଜାତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ତାହା ଭବିଷ୍ୟତ । ତେଣୁ, ଏ ଧାରାର ଆରମ୍ଭ ଅଛି କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତ ନାହିଁ ।

ଆମ ଇତିହାସ ହେଉଛି “କଳିଙ୍ଗାଃ ସାହସିକା” ର ଇତିହାସ । ଯେଉଁଥିରେ ବୁଦ୍ଧ ଆସିବେ , ଖାରବେଳ ଆସିବେ, କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଆସିବେ । ସମଭାବାପନ୍ନ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ, ମଣିଷର ଯେମିତି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅଛି ସେହିଭଳି ସମଭାବାପନ୍ନ ମଣିଷମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି ବା ଜାତିର ମଧ୍ୟ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅଛି । ଫରକ ଏତିକି ମଣିଷର ଅନ୍ତ ଥାଏ, ଜାତିର ଅନ୍ତ ନଥାଏ । ଯେମିତି ସମୟର ଅନ୍ତ ନଥାଏ କିନ୍ତୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବା ମିନିଟର ଅନ୍ତ ଥାଏ । ମୁଁ ସମୟକୁ ଏହିଠାରେ ଜାତି ସହ ତୁଳନା କରିଛି ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବା ମିନିଟକୁ ମଣିଷ ସହିତ ।

ଏବେ, ଆପଣମାନେ ଜାଣିପାରୁଥିବେ ମୁଁ କ’ଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ଆମ ଜାତିର ସୁଦୂର ଅତୀତର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୁର୍ତ୍ତଗୁଡିକ ଥିଲେ ବୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ମଣିଷପଣିଆରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ, ଥିଲେ ଭୀମ ଭୋଇ, ଯିଏ କହିଥିଲେ “ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆରତ ଦୁଃଖ ଅପ୍ରମିତ, ଦେଖୁ ଦେଖୁ କିବା ସହୁ, ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡ଼ିଥାଉ, ଜଗତ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ “, ଥିଲେ ଖାରବେଳ, ଯିଏ କଳିଙ୍ଗର ହୃତ ଗୌରବକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ, ଥିଲେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ସେହି ସମୟର ମୁହୁର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା “ଆଗଙ୍ଗା ଗୋଦାବରୀ”ର ମୁହୁର୍ତ୍ତ ।

ଏବେ ଆଉଟିକେ ନିକଟ ଅତୀତକୁ ଆସିବା, ସେହି ସମୟର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୁର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ, ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ମଧୁବାବୁ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଆକୁ ଓଡ଼ିଆଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ଓଡ଼ିଶା ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଜାତିର ପୂର୍ବ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୁର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଡାକ ଦେଇଥିଲେ, “ତୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷେ ଜୟ କରିଥିଲେ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଗୋଦାବରୀ, ତାଙ୍କରି ଔରସେ ଜନ୍ମହୋଇ ତୁହି କେଉଁ ଗୁଣେ ତାଙ୍କୁ ସରି ?”, ଥିଲେ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଶାର ଦୀନଜନଙ୍କର ପରମବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଥିଲେ ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, ଯିଏ ଓଡ଼ିଆପ୍ରୀତି ନଥିବା ମହାଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ମୁର୍ଖର ଦୀନ ହୀନ କୁଡ଼ିଆରେ ବସେଇ ଦେଇଥିଲେ, ତେଣୁ, ତାଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ?, ଥିଲେ ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, ଯିଏ ସାହିତ୍ୟ ଲେଖି ଭାଷାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ ।

ଅତୀତର ଆଉଟିକେ ନିକଟ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ, ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଶାର ଆଧାରଶିଳାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆଇନ ଦେଇଥିଲେ, ଥିଲେ ପଣ୍ଡିତ ଲାଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମିଶ୍ର, ଯିଏ ବିଧାନସଭାରେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଷା ଆଇନ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ, ଥିଲେ ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଯିଏ ଭାଷା ଆଇନର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।

ଏବେ ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଆସିବା । ବର୍ତ୍ତମାନର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକରେ ଅଛନ୍ତି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଯିଏ ନୂତନ ନୂତନ ଫନ୍ଦିଫିକର କରି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଭୁଆଁ ବୁଲେଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତି ନାନା ଅବମାନନା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଚାଲିଛନ୍ତି । ଏହା ହେଉଛି ସେହି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଯାହା ଅତୀତରେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଆମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି । କିନ୍ତୁ, ଆଜି ସେହି ଭାଷାର ଗୌରବମୟ ଗତିପଥରେ ଏକ ବିରାଟ ଗାତ ବା ଗାଢ଼ ଖୋଳିଛି ଏବଂ ଖୋଳୁଛି ବର୍ତ୍ତମାନର ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଉ ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଉଛି, ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ, ଓଡ଼ିଶା ଯାହା ପ୍ରାଣପଣେ ଚେଷ୍ଟା କରିଚାଲିଛି ସେହି ଗାଢ଼କୁ ପୋତା ପକାଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ତା’ ଆଧାରରେ ସୃଷ୍ଟି ଓଡ଼ିଆଜାତିର ଗୌରବମୟ ଯାତ୍ରାକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ । ଏହି ସନ୍ଧିକ୍ଷଣଟିର ଶକ୍ତି ଏହିଭଳି ଯେ, ଏହା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ମଥାନତ କରି ଆଇନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି । ଶେଷରେ, ଏ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସାମନା କରିନପାରି, ୨୦୧୮ ମସିହାରେ କିଛି ବିଶ୍ୱାସଘାତକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିକ୍ରି ଦାମ୍ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ କିଣି ମିଛ ପ୍ରଚାର କଲେ ଯେ; “ଭାଷା ଆଇନ ସଂଶୋଧନ ହୋଇଗଲା; ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓଡ଼ିଆରେ ହେବ ।” ଏହି ମିଛ ପ୍ରଚାରରେ ନିଜକୁ ଛାମୁଆ ଗଣମାଧ୍ୟମ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଥିବା ଗଣମାଧ୍ୟମମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାତିପ୍ରୀତି ନଥିଲେ ଛାମୁଆମାନେ ଯେ ଚାମଚା ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି, ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କର ଏହି ଇଙ୍ଗିତକୁ ଏମାନେ ବୁଝିବାକୁ ଅସମର୍ଥ । ୨୦୧୮ ରେ ଏମାନଙ୍କର ପ୍ରଚାର ଥିଲା ଯେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆଇନକୁ ଲାଗୁ କଲେ, ହେଲେ ଏମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ ଯେ ୧୯୫୪ ରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆଇନ ଲାଗୁ ହୋଇସାରିଛି । ଏମାନେ ପ୍ରଚାର କଲେ ନାହିଁ ଯେ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଖିଲାପକାରୀକୁ ଦଣ୍ଡବିଧାନ ହୋଇନାହିଁ, ବରଂ ଖିଲାପ କରୁନଥିବା ଲୋକପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଅଛି । ତେଣୁ, ଏହି ଆଇନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏଭଳି ରୂପ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ମାଈ ନା ଅଣ୍ଡିରା କହିବା ଏକ ଦୂରୁହ ବ୍ୟାପାର ।

ଏହିଭଳି କୋଳାହଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଓଡ଼ିଶାର କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ବୋଲି ମିଡ଼ିଆ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ କରି ୨୦୧୯ ନିର୍ବାଚନରେ ଗାଦି ଗ୍ରହଣ କଲେ । ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପ୍ରଚାର ହୋଇଥିଲା ତାହା ଷୋଳଅଣା ମିଥ୍ୟା ଥିଲା ବୋଲି ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଜାଣିଥିଲା । ସେଥିପାଇଁ, ଆନ୍ଦୋଳନର କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ବିଭିନ୍ନ ଘାତ ପ୍ରତିଘାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ଆମ ସରଳ ଲୋକମାନେ ସେହି ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାରରେ ଭାସି ଯାଇଥିଲେ ବୋଲି ଆଜି ମର୍ମେ ମର୍ମେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି । କାରଣ, କରୋନା ବେଳେ ସେମାନେ କୂଳକିନାରା ପାଉନାହାନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ, କରୋନା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ସୂଚନା ଇଂରାଜୀରେ ଜାରି ହେଉଛି । ଶହେକେ ୯୩ ଭାଗ ଓଡ଼ିଆ ଇଂରାଜୀ ଜାଣିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ବିଧାନସଭା ନିଜେ ମାନୁଛି , ତା’ସତ୍ତ୍ୱେ ଏ ଚାଲବାଜି କ’ଣ ପାଇଁ? ଏହାର ଗୋଟିଏ ଅର୍ଥ । ସେମାନେ ଆମକୁ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, “ପରୱା ନାହିଁ । ତୁମକୁ ଭକୁଆ ବନେଇ, ଆମେ ଭାକୁର ମାରିନେଇ, କେରାଣ୍ଡି ତୁମ ମୁହଁକୁ ଫୋପାଡ଼ି ଦେଉଥିବୁ । ଯଦି ବଞ୍ଚିବାର ଅଛି ଖାଅ, ନେହେଲେ ମର ।”

ଏବେ ଯେଉଁ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତର କଥା ମୁଁ କହିବି ତାହା ହେଉଛି ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁହୁର୍ତ୍ତ, ଚାଲୁଥିବା ଆଜିର ଏହି ସପ୍ତାହନ୍ତ ପାଠଚକ୍ରର ମୁହୁର୍ତ୍ତ । ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧରି ରଖିଛି ଶିକ୍ଷାଦୀକ୍ଷା, ଉଚ୍ଚନୀଚ୍ଚ ଏଭଳି ଯେକୌଣସି ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ବିଶେଷରେ ଭାଷାପ୍ରୀତି ଥିବା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନୀ । ଗଙ୍ଗାଧର କହିଥିଲେ –
“ମାତୃଭୂମି ମାତୃଭାଷାରେ ମମତା ଯା’ ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ, ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ ?।”

ଆମେମାନେ ଜାତିର ଏହି ସମୟ ରୂପକ ଯାତ୍ରାରେ ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛେ । ଆମେ ଚାଲିବା, ଆଗକୁ ଚାଲିବା, ଅଟକିଯିବାନି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ତା’ର ଭାଷା ଅଧିକାର ନମିଳିଛି । ଏହି ମୁହୁର୍ତ୍ତ ହିଁ ହେଉଛି ଆମର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ସାକ୍ଷୀ ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ମୁହୁର୍ତ୍ତର ଗର୍ଭରୁ ଜାତ ହେବ ଭବିଷ୍ୟତର ମୁହୁର୍ତ୍ତ । ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତ ଥିବ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର, ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତ ଥିବ ଓଡ଼ିଆ ଗରିମାର, ସର୍ବୋପରି ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତ ଥିବ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ।

ଓଡ଼ିଆ କବିତାରେ ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ -୧

[ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ ଅବଗତ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଇଂରାଜୀ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଯେଉଁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଛନ୍ତି ତାହା ଯେ ଆମ ଜାତିକୁ କକ୍ଷଚ୍ୟୁତ କରିବାକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେଶୀ-ଇଂରାଜୀଆ  ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ତହିଁରେ ଆମର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଆମ ଭାଷାରେ , ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମନକୁ ଛୁଇଁବା ଶୈଳୀରେ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ ପରିବେଶନର ଉଦ୍ୟମ କରିଛନ୍ତି କଡ଼ାଗଞ୍ଚୀ, କାଲାବୁରାଗି, କର୍ଣ୍ଣାଟକ-୫୮୫୩୬୭ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କର୍ଣ୍ଣାଟକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗର ସହକାରୀ ପ୍ରଫେସର ଡ଼ଃ ସୁଚିସ୍ମିତା ସାହୁ । ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ କବିତାରୁ ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରୁଛୁ ଏହି ଆଲୋକବର୍ଷୀ ଅଧ୍ୟାୟ ।]

ଆଲୋକର ରଙ୍ଗ

                  ଡ଼ଃ ସୁଚିସ୍ମିତା ସାହୁ

କୁହ ବନ୍ଧୁ ବେଗେ ମନେ ଉଠିଛି ଜିଜ୍ଞାସା
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ରଙ୍ଗ କି ଅଟେ ସହସା ।
କେବେ ଦିଶେ ନାଲି କେବେ କମଳା ରଙ୍ଗକୁ
କେବେ ପୁଣି ଦିଶେ ଧଳା ବେନି ନୟନକୁ ।
ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏମନ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯେ ଶୁଣି
ଉତ୍ତର ଦେଲି ମୁଁ ବନ୍ଧୁ ମନକଥା ଜାଣି ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ମଧ୍ୟେ ସବୁ ରଙ୍ଗ ଧରିଥାଇ
ସବୁରଙ୍ଗ ମିଶି ନେତ୍ରେ ଧବଳ ଦିଶଇ ।
ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଶ୍ମି ବସ୍ତୁ ଉପରେ ପଡ଼ଇ
ସେଥିରୁ ଆଂଶିକ ବସ୍ତୁ ଶୋଷଣ କରଇ ।
ବାକି ରଶ୍ମି ବାହାରକୁ ଲେଉଟି ଆସଇ
ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଣ ନେତ୍ରରେ ପଡ଼ଇ ।
ଶୋଷିତ, ପ୍ରତିଫଳିତ ଏ ଦୁଇ ନାମରେ
ଏହି ରଶ୍ମି ଜଣାଶୁଣା ବିଜ୍ଞାନ ଭାଷାରେ ।
ଯେଉଁ ରଶ୍ମି ବସ୍ତୁ ଠାରୁ ଆସେ ବାହାରକୁ
ବସ୍ତୁଟି ସେହି ରଙ୍ଗର ଦିଶେ ନୟନକୁ ।
ନ କରେ ଶୋଷଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌଣସି ରଶ୍ମିକୁ
ସବୁ ଆଲୋକକୁ ଛାଡେ ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ।
ସେହି ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ର ଧନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ
ଯାହା ସାତ ରଙ୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣ ।
ଏବେ ନିଶ୍ଚେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଥିବ ତୁମ୍ଭ ମନେ
କି ଗୁଢ଼ ତଥ୍ୟ ରହିଛି ରଙ୍ଗର କିରଣେ ?
ବନ୍ଧୁ ଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଜିଜ୍ଞାସା କୁ ପାଇ
କହିଲି ମୁଁ ବନ୍ଧୁ ତୁମେ ଶୁଣ ମନଦେଇ ।
ଆଲୋକ ଯେ ପ୍ରକୃତରେ ତରଙ୍ଗ ଅଟଇ
ଯାହାର ବିବିଧ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ଥାଇ ।
ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ନାମରେ ତା ହା ଜଣାଶୁଣା
ଯହିଁ ରୁ ବିବିଧ ରଙ୍ଗ ସ୍ଥିର ହୁଏ ସିନା ।
ନାଲିର ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅଟେ ସର୍ବାଧିକ
ତେଣୁ ତାହା ଦିଶୁଥାଇ ଦୂରକୁ ଅଧିକ ।
ବାଇଗଣୀର ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅଟେ ସର୍ବନିମ୍ନ
ଆଲୋକ ର ଏହି ତଥ୍ୟ ମନଦେଇ ଶୁଣ ।
ଆଉ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଲା ତୋହରି ମନକୁ
ରାଣ ଅଛି କହିବି ମୁଁ ଆର ଅଧ୍ୟାୟକୁ ।